Androgen, Estrogen và ảnh hưởng của thuốc ngừa thai và da

Androgen và da, Estrogen và da
(Cập nhật: 17/02/2020)

Các hormone (có thể đọc là hóc-môn) được cơ quan nội tiết sản xuất (như tuyến sinh dục, tuyến giáp, tuyến yên…), theo đường máu tác động tới tất cả các cơ quan trong cơ thể.

Thuốc ngừa thai thông qua các loại hormone tổng hợp giúp cơ thể phụ nữ không thụ thai.

Tất nhiên, da cũng chịu tác động của hệ nội tiết

Bài viết này nói sự liên quan của thuốc ngừa thai và da.

  • Ảnh hưởng của 2 nhóm hormones sinh dục là Androgen và Estrogen lên da
  • Ảnh hưởng của thành phần trong thuốc ngừa thai lên da
  • Vì sao thuốc ngừa thai có thể dùng trong trị mụn trứng cá

Vai trò của Androgen và da

Androgen là tên gọi chung cho một nhóm các hormones chịu trách nhiệm cho việc phát triển và duy trì đặc tính nam ở con người. Biểu hiện rõ nhất các bạn có thể thấy ở trẻ nam vào tuổi dậy thì:

  • Khàn giọng
  • Xuất hiện ria mép, lông ở ngực…
  • Mụn trứng cá nhiều

Ngoài các đặc điểm kiểu hình nam, androgen còn là nguyên liệu để tổng hợp estrogen và có liên quan đến hoạt động tình dục ở cả 2 giới nam và nữ.

Androgen, Estrogen và ảnh hưởng của thuốc ngừa thai và da 1
Chuyển hóa Androgen ở người

Androgen được cơ thể sản xuất từ cholesterol tại tuyến thượng thận, buồng trứng / tinh hoàn, bào thai, não và đặc biệt tại da. Tất nhiên phụ nữ cũng có androgen. Khi lượng androgen trong máu tăng, hoặc lượng androgen không đổi nhưng tế bào trở nên ‘nhạy cảm’ hơn với androgen, cơ thể phụ nữ sẽ có những thay đổi tương ứng.

Khi androgen tăng ảnh hưởng lên tế bào tuyến bã, nó sẽ hoạt động mạnh hơn, làm tăng tiết nhờn, với biểu hiện:

  • Da mặt thường xuyên bị bóng nhờn
  • Mụn trứng cá

Khi tế bào nang lông bị ảnh hưởng:

  • Lông mày nhiều
  • Xuất hiện lông vùng ngực, tay, chân, ria mép…
  • Đặc biệt ở da đầu, tác động của androgen là gây rụng tóc vùng đỉnh đầu, trán và thái dương. Tình trạng này tương tự hói đầu ở nam giới
Xem bài viết:  Kiểm tra mặt nạ My Beauty Diary
Androgen, Estrogen và ảnh hưởng của thuốc ngừa thai và da 2
Rụng tóc vùng đỉnh đầu – trán ở nữ

Vai trò của Estrogen và da

Ngược lại với androgen, Estrogen là nhóm hormones đặc trưng cho phụ nữ. Estrogen được sản xuất phần lớn tại buồng trứng, và một phần được chuyển hóa từ Androgen sang tại các tế bào mỡ, da, xương, não.

Ảnh hưởng của estrogen tại da là tích cực, theo hướng “da đẹp”:

  • Tế bào sừng phát triển nhanh, tốc độ thay mới nhanh nên bề mặt da mịn hơn.
  • Da có độ ẩm tốt hơn
Androgen, Estrogen và ảnh hưởng của thuốc ngừa thai và da 3
Hormones nhóm estrogen trong cơ thể

Khi phụ nữ mãn kinh, lượng Estrogen giảm nghiêm trọng, nên hầu hết phụ nữ gặp nhiều vấn đề da lão hóa trong giai đoạn này

Tuy nhiên, Estrogen có liên quan tới một vấn đề thẩm mỹ da nổi bật: nám.

Nhiều phụ nữ, đặc biệt là người châu Á trong khi mang thai bị nám. Phụ nữ khi uống thuốc ngừa thai hoặc dùng các phương pháp bổ sung estrogen khi mãn kinh cũng xuất hiện nám (tỉ lệ 5 – 34% tùy theo khảo sát).

Thuốc ngừa thai và da

Thuốc ngừa thai hàng ngày gồm 2 loại:

  • Loại chỉ chứa progestin đơn thuần
  • Loại phối hợp estrogen và progestin

Progestin là gì?

Một số hoạt chất trong nhóm progestin lại gắn lên thụ thể androgen tại tế bào, vì thế nó làm tế bào hoạt động theo hướng androgen: da bóng nhờn, mụn trứng cá, rậm lông…

Với thuốc ngừa thai chỉ chứa progestin đơn thuần (dạng đặt âm đạo, miếng dán…), da bạn có thể xuất hiện các biểu hiện ‘nam tính’.

Vì sao progestin lại làm tế bào hoạt động theo hướng androgen?

Tất cả các tế bào đều có bộ phận ‘thụ thể’. Thụ thể có vai trò như một công tắc, khi chất khác gắn vào sẽ thay đổi hoạt động của tế bào đó. Trong trường hợp này, thụ thể androgen (NR3C4) và thụ thể progestin (NR3C3) có cấu tạo rất giống nhau. Khi lượng progestin trong máu cao, nó gắn vào các thụ thể progestin, và gắn cả vào thụ thể androgen.

Xem bài viết:  Tại sao bị gàu?

Một số progestin có khả năng ngược lại là ức chế hoạt động ‘theo hướng androgen’ của tế bào. Các chất có tính chất này và đã được FDA xác nhận cho việc điều trị mụn trứng cá là:

  • Cholormadinone acetate
  • Cyproterone acetate
  • Dienogest

Lưu ý: những hoạt chất, hay thuốc không được FDA xác nhận (FDA-Approved) không có nghĩa là nó không có hiệu quả. Muốn được FDA xác nhận, nhà sản xuất phải làm rất nhiều nghiên cứu và công việc giấy tờ chứng minh tính an toàn và hiệu quả.

Vì vậy, những thuốc mới, hoặc những công ty không đủ kinh tế để thực hiện nghiên cứu lớn theo quy định sẽ không có nhãn này.

Với thuốc ngừa thai phối hợp estrogen và progestin, nhìn chung tại da tác dụng của ‘Estrogen’ mạnh hơn tác dụng của ‘Androgen’, vì vậy dạng kết hợp này có thể dùng trong điều trị mụn trứng cá.

Tại Việt Nam hiện nay, một số loại thuốc ngừa thai kết hợp quen thuộc là Rigevidon, Microgynon, Nordette, Newchoice, I Deal, Marvelon, Diane 35 đều có thể dùng trong điều trị các bệnh lý liên quan androgen tại da.

Tuy nhiên, bạn cần than khảo ý kiến của Bác sĩ Da liễu và Sản khoa trước khi dùng, đặc biệt trong các tình huống cần cân nhắc khi dùng Estrogen:

  • Bản thân hoặc gia đình có bệnh lý tim mạch
  • Tăng lipid máu
  • Một số bệnh lý khác: lupus hệ thống, đau đầu migraine, béo phì…

Cảm ơn BS. Hà Thị Thu Huyền (chuyên khoa Sản) đã chia sẻ một số thông tin trong bài viết này.

Tài liệu tham khảo

  • Misitzis A, Cunha PR, Kroumpouzos G. Skin disease related to metabolic syndrome in women. Int J Womens Dermatol. 2019;5(4):205–212. Published 2019 Jul 4. doi:10.1016/j.ijwd.2019.06.030
  • Bienenfeld A, Azarchi S, Lo sicco K, Marchbein S, Shapiro J, Nagler AR. Androgens in women: Androgen-mediated skin disease and patient evaluation. J Am Acad Dermatol. 2019;80(6):1497-1506. doi:10.1016/j.jaad.2018.08.062

Leave a Reply

avatar
100
  Subscribe  
Notify of